Koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej na przykładzie danych z Małopolski

Dane zebrane z oficjalnych komunikatów (zarządzeń) publikowanych w Dziennikach Urzędowych Województwa Małopolskiego. Dotyczy placówek finansowanych przez starostów powiatowych oraz prezydentów miast w randze powiatu.



Kwoty podane w tabelach to średni miesięczny kosz utrzymania wychowanka (jednego dziecka) w placówce opiekuńczo – wychowawczej wyrażony w złotówkach (PLN).


Powiat bocheński

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka w Bochni	4 050,44	4 254,83	4 579,09	4 747,56

Powiat brzeski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka w Jasieniu ul. ks. Józefa Mazurkiewicza 171	4.158,74	4.307,40	4.308,84	4.666,65

Powiat chrzanowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka im Bł. Edmunda w Libiążu, ul. Oświęcimska 80	1.988,98	1.861,37	1.846,22	1.927,22
Dom Dziecka im. Św. Jana Pawła II w Chrzanowie, ul. Główna 32A	1.824,25	1.589,75	1.603,60	1.884,92
Powiatowy Ośrodek Wsparcia Dziecka i Rodziny w Chrzanowie, ul. Marii Skłodowskiej – Curie 10	4.206,88	4.107,20	5.263,43	5.966,88

Powiat dąbrowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Jednostka Wspierająca Rodzinę w Dąbrowie Tarnowskiej	3.115,43	3.295,57	3.323,39	3.761.09

 

Powiat gorlicki

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Centrum Opieki nad Dzieckiem „Razem” z siedzibą w Gorlicach	3.332,99	3.454,20	3.937,47	4.234,58

Miasto Kraków (w randze powiatu)
Placówki typu socjalizacyjnego

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Zyblikiewicza 5/111 w Krakowie	3.332,00	3.557,00	4.275,00	4.813,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Sobieskiego 10/5 w Krakowie	3.869,00	4.161,00	4.788,00	5.636,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Piłsudskiego 9/5 w Krakowie	3.585,00	4.148,00	4.679,00	5.784,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Św. Teresy 16/7 w Krakowie	3.827,00	4.164,00	4.781,00	5.310,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Św. Gertrudy 2/3 w Krakowie	3.281,00	4.156,00	4.614,00	5.298,00
Specjalistyczna Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza im. Jana Brzechwy, al. Pod Kopcem 10a w Krakowie	6.129,00	-	-	-
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, os. Szkolne 27 w Krakowie	5.674,00	6.256,00	7.878,00	8.822,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, os. Zielone 25 w Krakowie	2.819,00	2.970,00	3.543,00	3.851,00
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Parkowa 12 w Krakowie	5.343,00	-	-	-
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Benedykta 11/7 w Krakowie	5.146,00	-	-	-
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Dzialkowa 24/21 w Krakowie	5.007,00	-	-	-
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Cieślewskiego 11/3-4 w Krakowie	3.345,00	3.536,00	4.055,00	3.775,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Cieślewskiego 11/17-18 w Krakowie	3.629,00	3.535,00	3.634,00	4.054,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Deszczowa 5 w Krakowie	2.921,00	3.262,00	3.844,00	4.739,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Lipowa 3 w Odporyszowie	4.679,00	3.886,00	3.376,00	3.423,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Źródlana 17 w Krakowie	4.003,00	3.752,00	3.801,00	3.626,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Pasierbiec 79	2.398,00	2.644,00	2.799,00	2.444,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Szpakowa 6 w Krakowie	2.536,00	2.874,00	2.824,00	2.744,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Ruciana 6a w Krakowie	3.038,00	3.463,00	3.267,00	3.932,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Borkowska 29/44-45 w Krakowie	3.673,00	4.119,00	4.844,00	4.144,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Kąpielowa 41 w Krakowie	3.285,00	3.434,00	3.748,00	3.767,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Piekarska 2a w Krakowie	2.890,00	3.066,00	3.504,00	3.938,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Piekarska 4 w Krakowie	2.890,00	3.165,00	3.504,00	3.938,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Piekarska 6 w Krakowie	2.890,00	3.191,00	3.513,00	4.020,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Siemiradzkiego 31 w Krakowie	2.903,00	3.292,00	4.268,00	-
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, al. Modrzewiowa 25/2 w Krakowie	3.360,00	3.443,00	3.516,00	-
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, ul. Hamernia 31A w Krakowie	-	-	-	3.571,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Żmiąca 144	3.240,00	3.590,00	4.062,00	4.311,00

Placówki typu specjalistyczno-terapeutycznego

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Parkowa 12 w Krakowie	-	5.623,00	6.859,00	7.462,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Parkowa 12b w Krakowie	-	4.472,00	5.226,00	5.906,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Benedykta 11/7 w Krakowie	-	5.003,00	5.392,00	7.314,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Działkowa 24/21 – 22 w Krakowie	-	5.149,00	5.407,00	5.911,00
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, al. Pod Kopcem 10 a wKrakowie	-	6.986,00	11.203,00	12.178,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, al. Pod Kopcem 26/1 – 2 w Krakowie	-	4.472,00	6.458,00	7.298,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP, ul. Lenartowicza 4 w Krakowie	4.004,00	4.201,00	4.220,00	4.238,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, Żmiąca 144	3.416,00	3.689,00	4.097,00	4.294,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Bardosa 9 w Krakowie	5.210,00	5.633,00	5.857,00	5.776,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Rajska 10/6 w Krakowie	-	-	-	6.080,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu specjalistyczno – terapeutycznego, ul. Siemiradzkiego 31 w Krakowie	-	-	-	6.080,00

Placówki typu interwencyjnego

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Interwencyjna Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza dla Chłopców, ul. Naczelna 12 w Krakowie	5.487,00	5.476,00	6.881,00	7.313,00
Interwencyjna Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza dla Dziewcząt, os. Willowe 19 w Krakowie	2.868,00	2.885,00	3.678,00	3.676,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu interwencyjnego, ul. Rajska 10 w Krakowie	3.491,00	4.438,00	3.393,00	3.707,00

Placówki typu rodzinnego

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, ul. Kopalina 7a w Krakowie	2.545,00	2.940,00	3.062,00	2.620,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, ul. Pałacowa 39 w Sieborowicach	2.509,00	2.552,00	2.580,00	2.737,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, ul. Jagiellończyka 10 w Krakowie	2.494,00	2.549,00	2.542,00	2.564,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, ul. Prylińskiego 21 w Krakowie	2.470,00	2.339,00	2.330,00	2.645,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, ul. Borkowska 29 w Krakowie	2.502,00	2.608,00	2.744,00	2.822,00
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, al. Modrzewiowa 25/1 w Krakowie	2.501,00	2.552,00	2.568,00	2.580,00

Powiat krakowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka w Sieborowicach, ul.Pałacowa 22, 32-091 Michałowice	5.639,23	5.686,56	5.284,14	5.788,88
Pogotowie Opiekuńcze w Skawinie, ul. Kopernika 13, 32-050 Skawina	3.999,41	5.372,85	5.874,25	5.899,64
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego „Spokojna Przystań” w Miękini, Miękinia 198, 32-065 Krzeszowice	4.428,91	5.117,80	5.191,20	6.362,34
Rodzinny Dom Dziecka „Dar Serca” Centrum DON GUANELLA w Skawinie, ul. Leśna 5, 32-050 Skawina	3.515,81	3.824,89	4.398,76	4.050,31
„Rodzinny Dom Dziecka Stowarzyszenia Pro Familia w Krakowie, Barbara i Mateusz Dunikowscy”, prowadzonej przez Stowarzyszenie Rodzin Adopcyjnych i Zastępczych „Pro Familia”, 31-968 Kraków os. Zielone	2.464,72	3.632,54	3.153,73	3.574,06

Powiat limanowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka w Łukowicy – Lasek 134	2.318,00	2.434,00	2.507,00	2.653,00

Powiat miechowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Centrum Administracyjne do Obsługi Placówek Socjalizacyjnych w Miechowie	4.175,00	4.172,00	4.196,00	4.267,00

Powiat myślenicki

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
SIEMACHA Spot 24/7 w Lubniu	2.913,51	3.422,55	3.275,15	3.323,88
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu rodzinnego w Nowej Wsi	-	-	2.625,81	4.447,47

Miasto Nowy Sącz (w randze powiatu)

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Dom Dziecka w Nowym Sączu, ul. Teligi 24	4.691,09	5.333,09	6.273,88	7.300,24
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Dom Dziecka Trzycierz 95	4.691,09	5.333,09	6.273,88	7.300,24
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu interwencyjnego w Nowym Sączu, ul. Łącznik 20	4.691,09	5.333,09	6.273,88	7.300,24
Rodzinny Dom Dziecka Nr 1 w Nowym Sączu, ul. Tarnowska 107	2.383,26	2.372,82	2.608,48	3.028,10
Rodzinny Dom Dziecka Nr 2 w Nowym Sączu, ul. Zyndrama 17	3.065,55	2.992,76	3.070,71	3.312,47
Rodzinny Dom Dziecka Nr 3 w Nowym Sączu, ul. Kilińskiego 79	2.246,01	2.455,23	2.410,24	2.504,89

Powiat nowosądecki

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Rodzinny Dom Dziecka w Lipnicy Wielkiej	2.969,00	-	-	-
Dom Dziecka w Klęczanach	3.057,32	3.443,57	3.446,22	4.498,50
Katolicka Placówka Wychowawcza "Nasz Dom" w Mochnaczce Niżnej	2.310,00	2.360,00	2.400,00	2.500,00
Salezjańska Placówka Wychowawcza " Dom Bosko" w Gostwicy	2.310,00	2.360,00	2.400,00	-

Powiat nowotarski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Rodzinny Dom Dziecka im. Jana Pawła II w Dursztynie	2.166,37	2.327,33	2.487,35	2.604,98
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu rodzinnego, Dom Dziecka bł. K. Kózkówny w Spytkowicach	2.179,41	2.387,75	2.487,63	2.517,28
Rodzinny Dom Dziecka „Pokój i Dobro” w Szaflarach	2.132,57	2.297,10	2.456,36	2.506,02

Powiat olkuski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Socjalizacyjna Placówka Opiekuńczo - Wychowawcza w Olkuszu	4.552,13	4.265,45	4.720,38	5.173,08
Ośrodek Terapii Uzależnień Dzieci i Młodzieży w Jeżówce	5.257,39	5.493,55	-	-

Powiat oświęcimski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka im. K. Makuszyńskiego w Oświęcimiu, ul. Krasickiego 14	3.157,71	3.387,50	3.443,68	3.684,58
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza w Kętach, ul. 3 Maja 2	3.570,02	3.773,43	3.883,18	4.247,71
Wioska Dziecięca im. J. Korczaka w Rajsku, ul. Korczaka 34	3.349,18	3.430,09	3.512,33	3.786,93

Powiat proszowicki
Nie znalazłem informacji o placówkach opiekuńczo - wychowawczych na terenie powiatu proszowickiego, które byłyby finansowane przez Starostwo w Proszowicach.

Powiat suski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka im. bł. Celestyny Faron w Łętowni	2.560,90	2.367,34	2.581,90	2.485,33

Miasto Tarnów (w randze powiatu)

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza im. Janusza Korczaka w Tarnowie przy ul. Szarych Szeregów 1	4.681,10	4.497,22	4.616,47	4.667,22
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza „Przyjazny Dom” w Tarnowie przy ul. Chyszowskiej 3	3.693,72	3.632,18	3.774,46	4.723,38
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza „Pogotowie Opiekuńcze” w Tarnowie przy ul. Chemicznej 10a	3.263,02	3.302,82	4.400,26	6.938,32
Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza „Słoneczny Dom” w Tarnowie przy ul. Pułaskiego 59	5.190,11	4.920,19	5.504,61	5.927,64

Powiat tarnowski

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza „PROMYK” w Rzuchowej	4.089,49	4.133,29	4.205,62	4.250,00

Powiat tatrzański

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Centrum Wsparcia Dziecka i Rodziny w Zakopanem, ul. Tetmajera 31 – placówka opiekuńczo - wychowawcza typu socjalizacyjnego	3.405,00	4.030,52	4.559,61	5.028,05
Rodzinny Dom Dziecka w Zakopanem, ul. Bachledzki Wierch 7	2.813,00	2.811,54	2.886,00	2.946,00

Powiat wadowicki

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
FENIKS Ośrodek Interwencji Kryzysowej i Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza, Radocza ul. Dworska 9	3.875,00	3.539,00	3.933,00	4.005,00

Powiat wielicki

Placówka	Rok 2015	Rok 2016	Rok 2017	Rok 2018
Dom Dziecka „Moja Rodzina” w Pawlikowicach	3.382,14	3.213,64	3.382,96	4.514,61
Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza typu Socjalizacyjnego Caritas Archidiecezji Krakowskiej w Kłaju	-	2.900,00	4.097,72	3.655,07
SIEMACHA Spot 24/7 w Kłaju	3.725,15	-	-	-

***
Dane zebrałem bo ciężko trafić na takie zbiorcze zestawienie.
Pokazuje to w jakiś sposób skalę pomocy państwa.
Ile jest takich placówek i jakie są koszty funkcjonowania instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Rządowe propozycje zmian w systemie opieki zastępczej... I reakcja Bociana

Po cichu (bez wielkiego rozgłosu) resort kierowany przez panią Rafalską (Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - MRPiPS) pracuje nad zmianami w organizacji i działaniu systemu pieczy zastępczej w Polsce.

Większość proponowanych (planowanych) zmian ma dotyczyć systemu funkcjonowania rodzin zastępczych.

A zatem:
Planuje się utworzenie centralnego rejestru rodzin gotowych do prowadzenia rodzinnych form opieki zastępczej, a rejestr ten byłby prowadzony przez MRPiPS. W ten sposób sądy rodzinne uzyskałby szerszą niż dotychczas informację o możliwości skierowania dziecka do rodzinnej opieki zastępczej.
Co więcej... Prawdopodobnie planuje się wprowadzenie zakazu umieszczania w instytucjonalnych (nie typu rodzinnego) placówkach dzieci poniżej 10 roku życia.
Opieka typu rodzinnego (rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka) ma być preferowaną formą opieki zastępczej.

Mój komentarz: W sumie nic nowego. Poprzednie ekipy też deklarowały chęć zastąpienia placówek typu Dom Dziecka mniejszymi ośrodkami lub opieką typu rodzinnego. Tak więc jest to kontynuacja już wcześniej wyznaczonego trendu. Problem wyjdzie gdy się okaże, że chętnych do prowadzenia rodzinnych domów dziecka i rodzin zastępczych jest mniej niż się oczekuje. Ale to też nic nowego.

Trochę zmian ma też być w finansach związanych z funkcjonowaniem zawodowych rodzin zastępczych. Proponuje się wprowadzić regulację, która sprawi, że wynagrodzenie przysługujące rodzinie zastępczej zawodowej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka nie będzie mogło być niższe niż kwota minimalnego wynagrodzenie za pracę.

Mój komentarz: I słusznie. To też jest praca na etat.

Coś też może się zmienić w dysponowaniu środkami z Programu Rodzina 500 Plus przez rodziny zastępcze (zawodowe). Cześć z tych pieniędzy (około 20%, czyli +/- 100 zł/mc) miałby być kierowana na oddzielny rachunek bankowy i być przekazywane do dyspozycji dziecka po osiągnięciu przez nie pełnoletności (samodzielności??). Taki fundusz na start?

Mój komentarz: Mam mieszane uczucia. Jednak uważam, że nawet zawodowa rodzina zastępcza powinna być tu traktowana tak jak każda inna.

W sprawie procedur adopcyjnych też mówi się o zmianach.

Adopcja międzynarodowa ma być jeszcze bardziej kontrolowana przez MRPiPS.

Mój komentarz: Chyba resort chce się nią sam zajmować albo mieć tu prawo do ostatecznych decyzji.

Planowane są też zmiany w prawie dotyczącym urlopów przysługujących po przysposobieniu (adopcji) dziecka. Z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego będą mogli korzystać także rodzice, którzy adoptowali starsze dziecko. Dotychczas w przypadku adopcji dziecka starszego niż 7 lat właściwie nie przysługiwało rodzicom żadne prawo do takiego urlopu.

Mój komentarz: No nareszcie. Jeszcze tylko wypełnienie luki prawnej związanej z tzw. preadopcją i zacznie coś normalnieć. :)

Resort (MRPiPS) chce mieć też większy wpływ na funkcjonowanie Ośrodków Adopcyjnych (OA). Minister rodziny będzie mógł wystąpić do władz samorządowych o powołanie nowego OA lub zarządzić likwidacją już istniejącego. A taki wniosek lub zarządzenie ma być wiążące dla władz samorządowych.

Mój komentarz: Ciekawe... Ale o ewentualnych zmianach w finansowaniu działalności OA cisza. Czyli raczej nadal będzie biednie i oszczędnie.

***
Przewidywana jest też pewna niby niewielka zmiana w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym.
Otóż wydłużeniu ma ulec czas, w którym rodzina będzie mogła wycofać się z decyzji o zrzeczeniu się praw do dziecka i np. oddaniu go do adopcji (przysposobienia). Ma być na to 14 tygodni, a nie 6 jak dotychczas.

I tu rzecz ciekawa... O ile o wcześniej wspomnianych propozycjach zmian raczej jest cicho to ta (niby mała) zmiana w KRiO już wywołała nerwową reakcję Bociana w mediach tradycyjnych i społecznościowych:

http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,102433,23387960,bedzie-trudniej-oddac-dziecko-do-adopcji-nowelizacja-ustawy.html

Mój komentarz: Muszę przyznać, że tytuł z TokFM mnie zamordował. Bo dla zdecydowanych na oddanie dziecka nic to nie zmieni. Natomiast zdecydowanie wydłuży procedury adopcyjne i część oczekujących par nagle może poczuć, że maleją ich szanse na adopcję naprawdę małego dziecka. Ale taki argument nie będzie przemawiał do ludzi znajdujących się u władzy... I nie ma znaczenia z jakiej są opcji.